کودکی ممکن است بداند چه میخواهد بگوید اما برای کنار هم گذاشتن حرکات لازم گفتار مشکل داشته باشد. آپراکسی گفتار کودکی یکی از توضیحهای احتمالی این وضعیت است، اما هر کودک کمحرف یا هر تلفظ متغیر به معنی آپراکسی نیست. تشخیص دقیق، انتخاب درمان مناسب را ممکن میکند.
آپراکسی چه تفاوتی با ضعف عضله دارد؟
در این اختلال، مسئله اصلی برنامهریزی و تنظیم توالی حرکتهای گفتار است و صرفاً با ضعیف بودن زبان یا لب توضیح داده نمیشود. ضعف عضلانی میتواند به اختلال حرکتی دیگری به نام دیزآرتری مربوط باشد. مشکلات زبان، شنوایی یا صداهای گفتار نیز ممکن است همراه یا شبیه آن دیده شوند؛ بنابراین نامگذاری از روی کم بودن واژهها کافی نیست.
چه ویژگیهایی بررسی میشوند؟
تغییر خطا هنگام تکرار یک واژه، سختی حرکت روان از یک صدا یا هجا به بعدی و تفاوت غیرمنتظره در تکیه و آهنگ گفتار از ویژگیهایی هستند که بررسی میشوند. کلمات بلندتر نیز ممکن است دشوارتر باشند. این نشانهها بهتنهایی لازم و کافی برای تشخیص نیستند و با سن، شدت و نوع تکلیف تغییر میکنند.
در کودک با گفتار بسیار محدود، نمونه کافی برای قضاوت ممکن است در یک جلسه فراهم نشود. درمانگر میتواند از ارزیابی پویا، یعنی مشاهده پاسخ کودک به کمکهای مختلف، و پیگیری زماندار استفاده کند. تشخیص احتمالی باید با توضیح میزان اطمینان همراه باشد.
ارزیابی جامع چه چیزی به خانواده میدهد؟
گفتاردرمانگر آشنا با اختلالات حرکتی گفتار، تولید صدا و واژه، آهنگ، حرکتهای مرتبط دهان و مهارت زبان را بررسی میکند. شرح حال رشد و نتایج شنوایی مهماند. اگر نشانههای رشدی یا پزشکی دیگری وجود داشته باشد، ارجاع مناسب پیشنهاد میشود؛ این به معنی لازم بودن تصویربرداری مغز برای همه کودکان نیست.
چرا درمان باید بر خود گفتار تمرکز کند؟
یادگیری حرکتهای دقیق گفتار به تمرین گفتاری هدفمند نیاز دارد. بسته به ارزیابی، از سرنخ شنیداری، دیداری یا لمسی و تمرین توالی هجا و واژه استفاده میشود. نوع سرنخ، تعداد تکرار و فاصله جلسات باید فردی باشند. نسخه یکسانِ تمرین زبان، فوت یا ماساژ برای همه، جای چنین برنامهای را نمیگیرد.
اهداف میتوانند از واژههای کاربردی شروع شوند؛ مثلاً نام فرد مهم یا عبارتی که کودک برای درخواست لازم دارد. مهارت باید به موقعیتهای دیگر منتقل شود و فقط به تقلید مقابل درمانگر محدود نماند.
خانواده چگونه همراهی کند؟
تمرین را کوتاه، قابلپیشبینی و همراه موفقیت نگه دارید و شیوه کمک را از درمانگر یاد بگیرید. خستگی و تلاش زیاد را نشانه نیاز به تنظیم برنامه بدانید. اگر گفتار برای بیان نیازها کافی نیست، تصویر، اشاره یا ابزار مکمل میتواند همزمان امکان ارتباط بدهد.
انتظار واقعبینانه
پیشرفت ممکن است زمان ببرد و مسیر آن برای همه یکسان نیست. هدف، ارتباط مؤثرتر و مشارکت کودک است. وعده درمان قطعی در تعداد جلسه مشخص معتبر نیست و هر تغییر ناگهانی یا از دست رفتن مهارت به بررسی پزشکی و رشدی نیاز دارد.
