ارتباط فقط حرف زدن نیست. برخی کودکان و بزرگسالان برای درخواست، توضیح درد یا شرکت در گفت‌وگو به راه دیگری در کنار گفتار نیاز دارند. ارتباط مکمل و جایگزین، که با نام AAC شناخته می‌شود، مجموعه‌ای از این راه‌هاست؛ از اشاره ساده تا وسیله‌ای که پیام انتخاب‌شده را با صدا پخش می‌کند.
چه کسی ممکن است از این راه‌ها استفاده کند؟
وقتی گفتار در همه یا بعضی موقعیت‌ها نیاز ارتباطی فرد را پاسخ نمی‌دهد، بررسی حمایت مکمل می‌تواند مفید باشد. نیاز ممکن است موقت یا پایدار باشد و در شرایط مختلف رشدی یا اکتسابی دیده شود. وجود مقداری گفتار مانع استفاده نیست. همچنین یک سن یا نمره شناختی ثابت، پیش‌شرط همگانی دسترسی به ارتباط محسوب نمی‌شود.
هدف این نیست که همه افراد از یک صفحه یا نرم‌افزار استفاده کنند. هدف، راهی است که خود فرد بتواند از آن برای انتخاب، مخالفت، پرسیدن، نظر دادن و حفظ رابطه استفاده کند؛ نه فقط گفتن نام چند تصویر.
آیا این روش‌ها مانع رشد گفتار می‌شوند؟
شواهد، کنار گذاشتن حمایت ارتباطی به دلیل ترس از متوقف شدن گفتار را تأیید نمی‌کنند. برای نمونه، یک پژوهش تصادفی در نوپایان دارای تأخیر رشدی نشان داد برنامه‌های ارتباط مکمل همراه آموزش والدین می‌توانند از ارتباط و واژه‌های گفتاری حمایت کنند. این یافته به معنی تضمین حرف زدن هر کودک یا برتری یک ابزار برای همه نیست.
اگر رشد گفتار هدف مناسبی باشد، می‌توان روی آن هم کار کرد و در همان زمان راه ارتباط قابل‌دسترس داشت. کودک نباید برای بیان نیاز اساسی تا زمانی نامعلوم منتظر گفتار بماند.
انتخاب ابزار چگونه انجام می‌شود؟
ارزیابی باید فرصت‌های ارتباط، علایق، زبان خانواده، بینایی، شنوایی، حرکت و روش انتخاب را در نظر بگیرد. بعضی افراد با نگاه یا اشاره انتخاب می‌کنند و بعضی به دسترسی دیگری نیاز دارند. عکس، نماد، نوشتن، صفحه کاغذی و دستگاه هر کدام کاربرد دارند. گران‌تر بودن ابزار، مناسب‌تر بودن آن را ثابت نمی‌کند.
پیش از خرید، فرصت آزمودن در موقعیت‌های واقعی بخواهید. آیا فرد می‌تواند بدون کمک زیاد انتخاب کند؟ آیا واژه لازم برای گفت‌وگوی روزانه وجود دارد؟ آیا روش در خانه، بیرون و زمان خستگی قابل‌استفاده است؟
شریک ارتباطی چه نقشی دارد؟
خانواده و همراهان باید فرصت، زمان و پاسخ واقعی بدهند. می‌توان هنگام حرف زدن، خود نیز به تصویر یا واژه مربوط اشاره کرد و استفاده از ابزار را الگو داد. نباید همه تعامل‌ها به سؤال امتحانی تبدیل شوند. پژوهش‌های آموزش شریک ارتباطی، از اهمیت نحوه تعامل بزرگسال در مشارکت کودک حمایت می‌کنند.
مثالی از کتاب‌خوانی
برای مثال در کتاب‌خوانی، علاوه بر نام بردن تصویر، راه گفتن «دوست ندارم»، «باز هم» یا اظهار نظر درباره شخصیت فراهم کنید. هر انتخاب باید تا جای ممکن اثری واقعی در ادامه فعالیت داشته باشد.
پیگیری چه زمانی لازم است؟
نیازها و توانایی‌های فرد تغییر می‌کنند؛ ابزار و واژه‌ها هم باید بازبینی شوند. کم استفاده شدن همیشه به معنی ناتوانی فرد نیست و ممکن است به دسترسی، محیط یا آموزش مربوط باشد. این مطلب آموزشی، تأیید ارائه یک فناوری یا خدمت تخصصی مشخص در کلینیک نیست؛ پیش از مراجعه درباره امکانات و تخصص مرتبط پرس‌وجو کنید.
منابع آموزشی
- ASHA — Augmentative and Alternative Communication
- Romski et al., 2010 / JSLHR — Randomized comparison of augmented and nonaugmented language interventions for toddlers with developmental delays and their parents
- Kent-Walsh et al., 2010 / AJSLP — Effects of parent instruction on symbolic communication during storybook reading
- ASHA / National Joint Committee — Augmentative and Alternative Communication
- CHSA / ASHA — Childhood Apraxia of Speech